Bezpieczne punkty kontaktowe – gdzie się spotkać, gdy nie działa telefon?

W sytuacjach kryzysowych, takich jak rozległe blackouty czy katastrofy naturalne, może dochodzić również do przerwania działania sieci komórkowych i Internetu. W takim przypadku jednym z wyzwań staje się sposób kontaktowania się z bliskimi. Brak przygotowania najczęściej będzie skutkował chaosem i narastającym stresem – jak powiadomić członków rodziny o zagrożeniu i miejscu zbiórki, jeżeli nie można do nich zadzwonić? 

Odpowiedzią na to pytanie jest dobrze przygotowany rodzinny plan awaryjny, którego kluczową częścią jest ustalenie bezpiecznych punktów kontaktowych. Wcześniejsze wytyczenie takich miejsc umożliwia sprawne działanie, bez niepotrzebnego, dodatkowego stresu. 

Bezpieczne punkty kontaktowe: czym są i jak je wyznaczyć?

Bezpieczne punkty kontaktowe to wcześniej ustalone miejsca, w których członkowie rodziny mają się spotkać na wypadek konieczności ewakuacji i utraty łączności. Punkty te powinny być dobrze znane każdemu członkowi rodziny, łatwe do zapamiętania oraz dostępne w każdej sytuacji, dla każdego członka rodziny (wliczając dzieci i osoby starsze). 

Warto wyznaczyć więcej niż jeden punkt kontaktowy tak, aby miejsca spotkań były dostosowane do różnych scenariuszy. Najczęściej wyznacza się trzy rodzaje punktów: 

• podstawowy punkt kontaktowy — dość blisko domu, głównie na wypadek krótkotrwałych kryzysów, 

• zapasowy punkt kontaktowy — poza najbliższą okolicą, kiedy powrót do domu może być niemożliwy, 

• odległy punkt kontaktowy — poza miastem/wsią/regionem, na wypadek poważnych sytuacji kryzysowych. 

Jak wybrać punkty kontaktowe?

Punkt podstawowy blisko domu 

Punkt podstawowy powinien być miejscem, do którego każdy członek może dotrzeć w krótkim czasie. Może to być na przykład okoliczny plac zabaw, wjazd na osiedle, podwórko przed budynkiem lub charakterystyczny punkt w okolicy. 

Rolą punktu podstawowego jest szybkie zebranie rodziny w razie nagłego zdarzenia jak na przykład ewakuacja budynku. 

Punkt zapasowy poza najbliższym otoczeniem domu 

Jeżeli okolica domu nie jest bezpieczna i powrót jest niemożliwy, konieczne jest wyznaczenie alternatywnego miejsca zbiórki. Może to być na przykład miejsce w pobliżu szkoły, dom zaprzyjaźnionych osób lub dalszych członków rodziny, budynek użyteczności publicznej lub inna, rozpoznawalna lokalizacja.  

Istotne, aby każdy członek rodziny uzyskał informacje takie jak: 

• jak dotrzeć różnymi drogami do tego punktu, 

• ile czasu zajmuje dotarcie na miejsce, 

• co zrobić później (na przykład, jak długo czekać na przybycie innych osób, co zrobić, jeśli się nie zjawią). 

Odległy punkt kontaktowy 

Na wypadek poważnych zagrożeń warto mieć wyznaczone miejsce oddalone od domu — na przykład miejsce zamieszkania innych członków rodziny czy znajomych. Takie rozwiązanie zwiększa bezpieczeństwo i umożliwia bezpieczne przetrwanie poza strefą zagrożenia. 

Istotne czynniki wyboru punktów kontaktowych 

Dokonując wyboru miejsc będących bezpiecznymi punktami kontaktowymi należy kierować się przede wszystkim praktycznością. Dobre miejsce na punkt powinno: 

• być dostępne różnymi środkami transportu oraz (szczególnie) pieszo, 

• znajdować się poza potencjalnymi strefami zagrożenia (na przykład poza terenami zalewowymi), 

• być łatwe do zapamiętania i jednoznacznie określone (dzięki temu nie zostanie pomylone z innym miejscem), 

• być znane każdemu członkowi rodziny. 

Tworzenie rodzinnego planu awaryjnego

Do stworzenia solidnego planu awaryjnego dla rodziny konieczne jest zebranie kluczowych informacji. Podstawą takiego planu są dane, dzięki którym można skutecznie działać bez dostępu do telefonu. Warto więc spisać adresy punktów kontaktowych, numery telefonów członków rodziny i inne ważne numery (w razie chwilowego wznowienia działania sieci) oraz dane kontaktowe osób spoza regionu, do których można się udać w razie rozległych i długotrwałych sytuacji awaryjnych. 

W następnych krokach dobrze określić także: podział ról, możliwe scenariusze działania oraz alternatywne metody komunikacji. 

Podział ról w rodzinnym planie awaryjnym 

W sytuacjach kryzysowych nietrudno o chaos i niezorganizowanie. Ludzie są zestresowani, nierzadko wpadają w panikę i popełniają błędy, którym można zapobiec. Warto więc wcześniej określić role poszczególnych osób, aby jak najbardziej zminimalizować marnowanie czasu. Szczególnie przydatne będzie ustalenie: 

• kto jest odpowiedzialny za dzieci, 

• kto zabezpiecza dokumenty, 

• kto odpowiada za apteczkę i plecak awaryjny. 

Scenariusze działania 

Dobry plan awaryjny powinien uwzględniać różne sytuacje. Plan warto oprzeć o kilka najbardziej prawdopodobnych wariantów. 

1. Długotrwały brak dostępu do energii elektrycznej (blackout): 

• jeśli każdy znajduje się w domu — wszyscy zostają i korzystają z zapasów, 

• jeśli ktoś znajduje się poza domem — kieruje się do punktu podstawowego (o ile to możliwe), 

• po określonym czasie (na przykład po dwóch godzinach bez kontaktu z innymi członkami rodziny) przechodzi do punktu alternatywnego. 

2. Nagła ewakuacja (pożar, zagrożenie w budynku): 

• domownicy jak najszybciej opuszczają zagrożone miejsce, 

• spotkanie w punkcie podstawowym, 

• sprawdzenie obecności i podjęcie decyzji o dalszych krokach. 

3. Awaria sieci komórkowej: 

• Każdy kieruje się do ustalonego punktu podstawowego, 

• Jeżeli po określonym czasie (na przykład po godzinie) nikt się nie pojawi, należy przejść do punktu zapasowego. 

4. Długotrwała sytuacja kryzysowa (konieczność ewakuacji poza na przykład miasto): 

• każdy kieruje się do punktu podstawowego, jeżeli w ciągu pół godziny nikt się nie pojawi, należy przejść do punktu alternatywnego, 

• w punkcie alternatywnym członkowie rodziny kierują się razem do środka transportu. 

Im dokładniejszy i konkretny będzie plan działania w każdym scenariuszu, tym mniejsze jest ryzyko podjęcia błędnych decyzji. 

Alternatywne metody komunikacji 

W przypadku awarii sieci komórkowej i Internetu można wykorzystać do komunikacji proste urządzenia radiowe, takie jak krótkofalówki lub radiotelefony, które działają bez dostępu do sieci. Takie urządzenia są dość proste i intuicyjne w obsłudze. 

Przydatne będzie ustalenie podstaw radiokomunikacji, na przykład: konkretny kanał nadawania, godziny nasłuchu czy stosowanie krótkich i klarownych komunikatów. 

W sytuacjach awaryjnych można także zostawiać wiadomości w ustalonych miejscach — na przykład kartkę z wiadomością w skrzynce lub ustalony wcześniej znak graficzny. 

Najczęściej popełniane błędy 

Wiele planów awaryjnych zawodzi przez popełnianie podstawowych błędów takich jak: 

• pominięcie alternatywnego miejsca spotkań, 

• tworzenie zbyt skomplikowanych procedur, 

• brak aktualizacji planu, 

• poleganie wyłącznie na telefonach komórkowych, 

• brak dostosowania planu do wszystkich członków rodziny

Dobre praktyki tworzenia rodzinnych planów awaryjnych 

Plan awaryjny nie musi być skomplikowany, powinien natomiast być przemyślany. Kluczowymi zasadami tworzenia dobrego plany awaryjnego są: 

1. Prostota — każdy członek rodziny musi rozumieć to, co czyta, żeby móc to wykorzystać (szczególnie w przypadku dzieci i osób starszych), warto stosować proste i zwięzłe komunikaty, czytelne instrukcje. 
2. Dostępność — plany powinny mieć zastosowanie bez dostępu do technologii, która w kryzysie może być zawodna. 
3. Aktualność — należy dostosowywać plan do zmieniających się warunków, być może wyznaczony bezpieczny punkt kontaktowy nie jest już dostępny.
4. Powtarzalność — warto regularnie przeprowadzać ćwiczenia procedur uwzględnionych w planie. 

Bezpieczne punkty kontaktowe — podsumowanie 

Brak łączności w sytuacjach kryzysowych może być źródłem dezorientacji i chaosu. Kluczowe znaczenie ma więc wcześniejsze przygotowanie prostego i przemyślanego rodzinnego planu działania w sytuacjach awaryjnych. 

Jednym z najważniejszych zapisów takiego planu jest wyznaczenie bezpiecznych punktów kontaktowych (blisko domu, w okolicy i poza miastem). Każdy z członków rodziny powinien wiedzieć, w jakie miejsce się udać, jak najszybciej i najbezpieczniej do niego dotrzeć, a także co zrobić, gdy nikogo w punkcie nie zastanie. 

Warto także uwzględnić kroki, które należy podjąć w różnych scenariuszach, określić osoby odpowiedzialne za poszczególne ważne elementy oraz sposoby komunikacji.  

Dobrym pomysłem będzie przygotowanie fizycznych wersji planu dla każdego członka rodziny razem z dołączoną mapą (na której zaznaczone będą punkty kontaktowe), jak również przeprowadzanie regularnych ćwiczeń. Proste założenia planu będą najskuteczniejsze, jeżeli każdy będzie je znał i potrafił je zastosować. 

Nawet najlepszy plan awaryjny nie wyeliminuje kryzysu, ale umożliwi sprawne i skuteczne działania. Zwiększy to znacząco szanse na szybkie odnalezienie członków rodziny i zapewnienie im bezpieczeństwa.